Dị ứng dầu máy: Biểu hiện dễ bị nhầm lẫn và cách xử lý

Đối với anh em thợ cơ khí hay công nhân vận hành máy, việc tiếp xúc với dầu nhớt, dầu cắt gọt là chuyện “cơm bữa”. Tuy nhiên, tình trạng bị dị ứng dầu máy lại là một bệnh nghề nghiệp phổ biến nhưng thường bị xem nhẹ. Những cơn ngứa ngáy, nổi mẩn đỏ không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất làm việc và sức khỏe lâu dài.

Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ tại sao dầu máy có dị ứng, dấu hiệu nhận biết và quan trọng nhất là cách chữa dị ứng dầu máy an toàn, dứt điểm.

I – Dị ứng dầu máy CNC là gì?

Dị ứng dầu máy là phản ứng của da khi tiếp xúc trực tiếp với các loại dầu cắt gọt kim loại, dầu làm mát, hoặc dầu thủy lực trong quá trình vận hành máy móc (đặc biệt là máy CNC).

Thực tế, không phải loại dầu nào cũng lành tính. Để đảm bảo khả năng bôi trơn và làm mát, các nhà sản xuất thường thêm vào nhiều phụ gia hóa học. Khi da tay tiếp xúc liên tục với các chất này mà không có bảo hộ, lớp màng bảo vệ tự nhiên của da bị phá vỡ, dẫn đến kích ứng.

Dầu máy là loại dầu công nghiệp được sử dụng trong vận hành máy móc nhằm bôi trơn, làm mát, giảm ma sát và bảo vệ chi tiết máy.

II – Những ai dễ bị dị ứng với dầu máy?

Dị ứng dầu máy CNC thường gặp ở những nhóm đối tượng phải tiếp xúc dầu máy thường xuyên hoặc có làn da nhạy cảm. Cụ thể gồm:

– Thợ vận hành máy CNC: Là nhóm có nguy cơ cao nhất do tay, cẳng tay thường xuyên dính dầu cắt gọt, dầu làm mát trong quá trình gia công.

– Công nhân cơ khí – xưởng kim loại: Thường xuyên tiếp xúc dầu máy dị ứng, dầu nhớt, bụi kim loại và môi trường nóng ẩm khiến da dễ bị kích ứng.

– Nhân viên bảo trì, vệ sinh máy móc: Phải tiếp xúc trực tiếp với dầu máy cũ, dầu tái sử dụng – yếu tố làm tăng nguy cơ bị dị ứng dầu máy.

– Người làm việc lâu năm trong môi trường dầu máy: Tiếp xúc tích lũy nhiều năm khiến da suy yếu hàng rào bảo vệ, dễ phát sinh dị ứng với dầu máy.

– Người có cơ địa da nhạy cảm hoặc tiền sử viêm da: Đặc biệt là người từng bị viêm da tiếp xúc, viêm da cơ địa, dễ phản ứng khi gặp dầu máy CNC.

– Người ít hoặc không sử dụng đồ bảo hộ: Không đeo găng tay, quần áo bảo hộ không đạt chuẩn làm dầu máy tiếp xúc trực tiếp với da trong thời gian dài.

Da khô ráp, nứt nẻ gây đau rát.

III – Tại sao dầu máy lại gây dị ứng?

Nhiều người lầm tưởng dầu máy chỉ đơn giản là chất bôi trơn, nhưng thực tế, đặc biệt là dầu cắt gọt pha nước (water-based metalworking fluids), là một hỗn hợp hóa học phức tạp. Chính sự phức tạp này là nguyên nhân khiến làn da “biểu tình”.

Dưới đây là 5 “thủ phạm” chính:

1. Độ kiềm (pH) cao phá hủy hàng rào bảo vệ da

Làn da khỏe mạnh của con người có độ pH tự nhiên khoảng 5.5 (tính axit nhẹ) để ngăn chặn vi khuẩn. Trong khi đó, hầu hết các loại dầu cắt gọt kim loại đều có độ pH cao (từ 9.0 – 9.6 hoặc cao hơn) để ngăn chặn rỉ sét cho máy móc và phôi.

Khi tiếp xúc thường xuyên, tính kiềm mạnh của dầu sẽ trung hòa và phá vỡ “lớp màng axit” (Acid Mantle) của da. Da mất đi lớp dầu tự nhiên, trở nên khô, yếu và dễ bị các hóa chất khác tấn công.

2. Các chất phụ gia hóa học độc hại

Để dầu máy hoạt động tốt, nhà sản xuất buộc phải thêm vào hàng loạt phụ gia. Đây chính là các dị nguyên mạnh nhất:

– Chất ức chế ăn mòn: Các hợp chất như Ethanolamines thường gây kích ứng mạnh.

– Kim loại nặng: Một số loại dầu có chứa Crom, Niken hoặc Cobalt (hòa tan từ phôi gia công vào dầu). Đây là những kim loại gây dị ứng tiếp xúc hàng đầu thế giới.

Dị ứng dầu máy chủ yếu do các chất phụ gia hóa học trong dầu

3. Tác động vật lý từ vụn kim loại (Mạt sắt)

Đây là yếu tố “cộng hưởng” khiến tình trạng dị ứng trầm trọng hơn:

Trong quá trình phay, tiện, mài… vô số hạt kim loại li ti (microscopic particles) sắc nhọn sẽ lơ lửng trong dầu.

Khi dính vào tay hoặc chà xát qua quần áo, các hạt này tạo ra những vết xước vi mô trên da. Những vết xước này đóng vai trò là “cửa ngõ” để hóa chất độc hại trong dầu thâm nhập sâu vào lớp biểu bì và hạ bì, gây viêm nhiễm lan rộng.

4. Dầu bị nhiễm khuẩn và nấm mốc

Dầu làm mát tuần hoàn (dùng đi dùng lại) là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn phát triển nếu không được bảo dưỡng đúng cách.

Các loại vi khuẩn và nấm mốc sinh sôi trong thùng dầu sẽ tiết ra độc tố (endotoxins). Khi da tiếp xúc với “dầu chết” này, hệ miễn dịch sẽ phản ứng lại với các độc tố đó, gây ra mẩn ngứa và mụn mủ.

5. Thói quen vệ sinh sai lầm 

Một nguyên nhân khiến thợ máy dễ bị dị ứng hơn người khác là thói quen rửa tay bằng xăng, dầu hỏa hoặc xà phòng công nghiệp có chất tẩy mạnh.

Hành động này tuy làm sạch dầu nhanh nhưng lại tẩy sạch hoàn toàn lớp lipid (chất béo) giữ ẩm của da.

Khi da bị “lột trần” như vậy, ở lần tiếp xúc dầu máy tiếp theo, khả năng kháng cự của da gần như bằng không.

IV – Dấu hiệu bị dị ứng dầu máy

Khi dị ứng dầu máy, các biểu hiện thường xuất hiện trực tiếp tại vùng da tiếp xúc với dầu và tiến triển theo mức độ nhẹ đến nặng nếu không được xử lý kịp thời. Cụ thể:

1. Da đỏ, nóng và kích ứng rõ rệt

Vùng da tiếp xúc dầu máy CNC thường chuyển sang màu hồng hoặc đỏ sậm, kèm cảm giác nóng rát, châm chích. Đây là phản ứng viêm của da trước các thành phần hóa chất trong dầu máy. Một số người còn thấy da căng tức, khó chịu khi cử động tay hoặc chân.

2. Nổi mẩn li ti, mề đay

Da có thể xuất hiện các nốt mẩn đỏ nhỏ li ti hoặc từng mảng mề đay hơi gồ lên bề mặt da. Các nốt này thường tập trung ở bàn tay, kẽ ngón tay, cổ tay, cẳng tay – những vị trí dầu máy dễ bám nhất. Khi gãi, mẩn có xu hướng lan rộng hơn.

3. Khô da, bong tróc, nứt nẻ

Dầu máy công nghiệp làm mất lớp dầu tự nhiên bảo vệ da, khiến da trở nên khô ráp. Lâu dần, da bong vảy trắng, nứt nẻ, thậm chí đau rát khi cử động. Đây là dấu hiệu cho thấy dầu máy dị ứng đã làm suy yếu hàng rào bảo vệ da.

4. Da dày sừng, sạm màu

Nếu bị dị ứng dầu máy kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, vùng da tổn thương có thể trở nên dày, thô ráp và sậm màu hơn vùng da xung quanh. Đây là hậu quả của viêm da tiếp xúc mạn tính do dầu máy CNC.

5. Trường hợp nặng: rỉ dịch, viêm da tiếp xúc

Ở mức độ nặng, da có thể trầy xước, rỉ nước vàng, đóng vảy, kèm đau rát hoặc xót. Tình trạng này dễ xảy ra khi gãi nhiều hoặc tiếp xúc dầu máy liên tục dù da đang tổn thương. Nếu không xử lý sớm, nguy cơ nhiễm trùng da sẽ tăng cao.

V – Cách chữa dị ứng dầu máy an toàn và hiệu quả

Khi phát hiện bị dị ứng dầu máy, bạn cần xử lý ngay để tránh tình trạng viêm nhiễm nặng hơn (bội nhiễm):

Bước 1: Ngưng tiếp xúc và làm sạch đúng cách

Ngay khi thấy ngứa hoặc rát, hãy ngừng làm việc và rửa sạch vùng da bị ảnh hưởng.

Lưu ý quan trọng: Tuyệt đối KHÔNG dùng xăng, dầu hỏa hay các dung môi mạnh để rửa tay. Chúng sẽ làm mất đi lớp dầu tự nhiên của da, khiến tình trạng dị ứng tồi tệ hơn.

Nên dùng xà phòng chuyên dụng cho thợ máy (có độ pH cân bằng) và nước ấm để rửa trôi dầu mỡ.

Bước 2: Sử dụng thuốc bôi và thuốc uống

Để thực hiện cách chữa dị ứng dầu máy hiệu quả, bạn có thể cần sự hỗ trợ của thuốc tây (nên tham khảo ý kiến dược sĩ hoặc bác sĩ):

– Kem bôi Corticosteroid: Các loại kem chứa Hydrocortisone, Betamethasone hoặc Clobetasol giúp giảm viêm, giảm ngứa nhanh chóng. Bôi lớp mỏng ngày 1-2 lần.

– Kem dưỡng ẩm (Emollients): Sau khi rửa tay hoặc sau khi bôi thuốc điều trị, hãy thoa kem dưỡng ẩm có chứa những thành phần nhưng chiết xuất rau má, phục hồi hàng rào bảo vệ da.

– Thuốc kháng Histamin: Nếu ngứa quá nhiều gây mất ngủ, có thể uống các loại thuốc chống dị ứng như Loratadine hoặc Fexofenadine.

Chiết xuất từ cây rau má có khả năng làm mát, giúp giảm cảm giác ngứa châm chích thường gặp khi bị dị ứng dầu máy.

Xem thêm những sản phẩm chứa chiết xuất rau má: Yoosun Rau má 

Bước 3: Chăm sóc tại nhà

Tránh gãi: Gãi sẽ làm trầy xước da, dễ gây nhiễm trùng (mưng mủ).

Chườm mát: Dùng khăn lạnh chườm lên vùng da bị sưng đỏ để giảm cảm giác khó chịu.

VI – Cách phòng ngừa dị ứng dầu máy cho thợ cơ khí

“Phòng bệnh hơn chữa bệnh”, đặc biệt là với bệnh nghề nghiệp. Để không phải loay hoay tìm cách chữa dị ứng dầu máy lần nữa, hãy áp dụng các biện pháp sau:

1. Sử dụng đầy đủ đồ bảo hộ lao động

Thợ cơ khí cần đeo găng tay chống dầu vừa tay, không rách, ưu tiên loại có lớp lót thoáng khí để tránh bí mồ hôi. Khi vận hành máy CNC nên mặc quần áo bảo hộ dài tay nhằm hạn chế dầu máy tiếp xúc trực tiếp với da, đồng thời thay găng ngay khi găng bị thấm dầu để giảm nguy cơ dị ứng.

2. Hạn chế để dầu máy tiếp xúc trực tiếp với da

Thợ cơ khí cần tránh lau tay hoặc lau mồ hôi bằng giẻ dính dầu, không dùng tay trần nhúng trực tiếp vào dầu máy để vệ sinh chi tiết. Khi dầu máy vô tình dính lên da, nên làm sạch càng sớm càng tốt để hạn chế kích ứng và giảm nguy cơ dị ứng da.

3. Vệ sinh da đúng cách sau mỗi ca làm

Sau mỗi ca làm, thợ cơ khí nên rửa tay và rửa chân bằng nước sạch hoặc dung dịch dịu nhẹ, tránh sử dụng xà phòng công nghiệp có tính tẩy mạnh vì dễ làm khô và kích ứng da. Sau khi rửa, cần lau khô da cẩn thận, đặc biệt ở kẽ ngón tay và cổ tay, để hạn chế ẩm ướt và giảm nguy cơ dị ứng dầu máy.

Vệ sinh tay kịp thời giúp giảm nguy cơ viêm da tiếp xúc và dầu máy dị ứng kéo dài.

4. Dưỡng ẩm và phục hồi da hằng ngày

Sau khi làm sạch da, thợ cơ khí nên thoa kem dưỡng ẩm đều đặn, tập trung vào tay và cẳng tay – những vùng thường xuyên tiếp xúc với dầu máy. Việc dưỡng da hằng ngày giúp phục hồi hàng rào bảo vệ da, từ đó giảm kích ứng và hạn chế nguy cơ dị ứng dầu máy về lâu dài.

5. Quản lý và thay dầu máy CNC định kỳ

Dầu máy cần được quản lý và thay thế định kỳ, tránh sử dụng dầu đã quá cũ, bị đổi màu hoặc có mùi lạ. Bên cạnh đó, việc vệ sinh bể dầu và khay chứa theo lịch sẽ giúp hạn chế dầu máy bị nhiễm bụi kim loại và vi khuẩn, từ đó giảm rõ rệt nguy cơ dầu máy gây dị ứng cho thợ cơ khí.

6. Chủ động bảo vệ da khi có dấu hiệu bất thường

Khi xuất hiện các dấu hiệu như ngứa hoặc đỏ da, thợ cơ khí nên giảm ngay việc tiếp xúc với dầu máy, đồng thời che chắn kỹ vùng da đang bị tổn thương. Tránh cố gắng làm việc trực tiếp khi da đang viêm nặng, vì điều này dễ khiến tình trạng dị ứng trở nên nghiêm trọng và kéo dài hơn.

Dị ứng dầu máy CNC tuy không nguy hiểm đến tính mạng nhưng ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng cuộc sống và công việc của người thợ. Đừng chủ quan với những nốt mẩn đỏ đầu tiên. Hãy trang bị bảo hộ đầy đủ và vệ sinh da đúng cách. Nếu tình trạng dị ứng kéo dài, lở loét hoặc có mủ, bạn cần đến ngay bệnh viện da liễu để được thăm khám kịp thời.

Tham khảo thêm:

• Bị dị ứng dầu gội phải làm sao? Cách chữa dị ứng dầu gội đầu
• Cách chữa dị ứng xà phòng

Kem bôi da Yoosun Rau má

• Làm thơm và dưỡng da, giúp da mềm mịn
• Góp phần: ngăn ngừa các tác nhân gây mụn, rôm sảy, mẩn ngứa, hăm da
• Làm mát dịu da
• Làm mờ các vết sẹo, vết thâm do mụn

Gel tắm gội thảo dược Yoosun Rau má

Làm sạch nhẹ nhàng, loại bỏ bụi bẩn, mồ hôi trên da bé, làm thông thoáng lỗ chân lông. Giúp làm mát, dịu da, giảm tình trạng khô da, góp phần ngăn ngừa mẩn ngứa, giảm mẩn đỏ.

Sữa dưỡng ẩm cho bé Yoosun Rau má

• Dưỡng ẩm, làm mềm da, mát da
• Giữ ẩm cho da, giúp giảm ngứa do khô da
• Giúp bảo vệ da trước tác động của các tác nhân có hại từ môi trường

Dầu massage cho bé Yoosun Rau má

• Làm mềm, mượt da, hỗ trợ cho việc mát - xa cho bé giúp mang đến cho bé sự thư giãn tuyệt vời
• Tạo lớp màng giữ ẩm trên da bé, tăng cường hàng rào bảo vệ da mang lại làn da mềm mại, mịn màng
• Làm sạch, dưỡng ẩm giúp làm mát, dịu da, dùng cho các vết hăm tã, vùng cứt trâu của trẻ

CÔNG TY TNHH ĐẠI BẮC
Địa chỉ: Số 11, đường Công Nghiệp 4, Khu Công Nghiệp Sài Đồng B, Phường Long Biên, Tp. Hà Nội
Nhà máy sản xuất: Đường D1, KCN Yên Mỹ II, xã Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên